Ekwiwalent jako indywidualne prawo strażaka OSP

Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (art. 15 ust. 1 ustawy o OSP)

Rada gminy może, w drodze uchwały, przyznać ekwiwalent pieniężny strażakom ratownikom OSP za wykonywanie zadań innych niż wymienione w art. 15 (art. 15 ust. 1 ustawy o OSP).

Ekwiwalent jest indywidualnym prawem strażaka ratownika OSP. Strażak sam decyduje czy występuje do gminy o wypłatę ekwiwalentu czy rezygnuje z pobierania ekwiwalentu. Strażak może udzielić pełnomocnictwa np. skarbnikowi OSP, aby pobierał ekwiwalent w jego imieniu i przekazywał ten ekwiwalent strażakowi OSP.

Pobrany przez strażaka ekwiwalent czy to samodzielnie czy na mocy udzielonego pełnomocnictwa, jest wyłączną osobistą własnością strażaka. Nie jest to własność ani zarządu OSP, ani jednostki OSP, ani walnego zebrania członków OSP. Tylko i wyłącznie strażak OSP decyduje co uczyni z tym ekwiwalentem.

Nieważna i sprzeczna z prawem jest uchwała zarządu lub walnego zebrania członków, która zobowiązuje strażaka OSP do przekazywania ekwiwalentu na rzecz jego jednostki OSP. Strażak może samodzielnie zdecydować, że pobierze ekwiwalent i wpłaci go na rzecz swojej jednostki jako darowiznę. Jest to wyłączna i indywidualna decyzja strażaka, co uczyni ze swoją własnością (zob. D.P. Kała, Ekwiwalent pieniężny dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych, Gdańsk 2018, s. 20-23)

Niedopuszczalne jest zrzekanie się ekwiwalentu na piśmie lub przyjmowanie uchwał zarządu OSP lub walnego zebrania członków OSP o rezygnacji z pobierania ekwiwalentu (D. P. Kała [w:] Ochotnicze straże pożarne. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, art. 15).

Sprzeczne z prawem jest wykluczanie strażaka OSP z jednostki OSP, jeżeli strażak odmawia wpłacania należnego ekwiwalentu na konto swojej jednostki OSP.

Strażacy mogą nieformalnie, grzecznościowo i honorowo umówić się wspólnie, że wszyscy pobierają ekwiwalent i wpłacają go na konto swojej jednostki jako darowiznę. Są to tylko grzecznościowe, koleżeńskie porozumienia, które są praktykowane w jednostkach i nie stanowią prawa. Ale każdy strażak może oświadczyć, że nie będzie honorował takiego koleżeńskiego porozumienia i nie może z tego tytułu ponosić konsekwencji prawnych ze strony zarządu OSP czy walnego zebrania członków OSP.

Ekwiwalent jest prawem osobistym strażaka i powinien być wypłacany konkretnemu strażakowi OSP, a nie jednostce OSP (Pismo RIO w Krakowie z 2.08.2018 r., WIAS-710/35/18, niepubl.).

Ekwiwalent stanowi równoważnik, odpowiednik wkładu wniesionego na rzecz ochrony przeciwpożarowej przez strażaka ratownika OSP w postaci czasu, wysiłku, zdrowia oraz że ekwiwalent nie jest równoważnikiem utraconego wynagrodzenia (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2010 r., I OSK 1115/09).

Autor: Dr Dariusz P. Kała, Kancelaria Prawna „LexKała” specjalizuje się w prawie ochrony ludności i ochrony przeciwpożarowej