Ustawa porządkująca przepisy dla OSP po komisji. Drugie czytanie jeszcze dziś

W środę odbyło się kolejne posiedzenie sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, na której omawiano projekt ustawy wprowadzającej szereg zmian w prawie o ruchu drogowym i kierujących pojazdami, porządkujących i usprawniających funkcjonowanie ochotniczych straży pożarnych. W trakcie posiedzenia przyjęto projekt z istotnymi zmianami. Wkrótce zajmie się nimi cały Sejm.

W środę (7.01) obradowała sejmowa Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych. Posłowie kontynuowali prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy  – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami. Komisja przyjęła projekt dokonując w nim szeregu istotnych zmian wartych omówienia.

Pierwotny Projekt ustawy (druk nr 1939) miał charakter stosunkowo wąski i był jednoznacznie ukierunkowany na rozwiązanie kilku konkretnych problemów zgłaszanych przez ochotnicze straże pożarne. Dotyczył przede wszystkim statusu pojazdów używanych przez OSP, zasad wydawania zezwoleń na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi oraz uprawnień członków OSP do kierowania ruchem drogowym. Sprawozdanie komisji po pierwszym czytaniu (druk nr 2114) pokazuje jednak wyraźne rozszerzenie zakresu regulacji oraz istotne modyfikacje pierwotnych propozycji.

Zmiany te obejmują już tytuł ustawy. Zgodnie z nowym brzmieniem będzie to ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. To z racji tego, że w nowym kształcie ustawa będzie zmieniać ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, ustawę z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych oraz ustawę z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Jedną z najbardziej widocznych zmian jest rozszerzenie kręgu podmiotów objętych nowymi regulacjami. O ile pierwotny projekt koncentrował się niemal wyłącznie na ochotniczych strażach pożarnych, o tyle po pracach komisji analogiczne rozwiązania objęły również podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego  i górskiego. Znalazło to odzwierciedlenie m.in. w definicji pojazdu używanego do celów specjalnych, w zasadach zwolnienia z opłat za wydawanie zezwoleń na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi oraz w regulacjach dotyczących zakresu tych zezwoleń. W efekcie projekt przestał być dedykowany wyłącznie OSP, a stał się elementem szerszej reformy obejmującej różne służby ratownicze działające poza strukturami administracji rządowej.

Ciągniki zostały, quady wypadły

Istotnie zmodyfikowano także rozwiązania dotyczące pojazdów. W pierwotnym projekcie zakładano, że pojazdami uprzywilejowanymi używanymi do celów specjalnych mogą być nie tylko pojazdy samochodowe, ale również czterokołowce, czterokołowce lekkie oraz ciągniki rolnicze, co miało wprost odpowiadać praktyce wykorzystywania quadów przez OSP. W wersji komisji zrezygnowano z wyraźnego wskazania czterokołowców i czterokołowców lekkich. Wynika to ze stanowiska Policji, która zwróciła uwagę, że ju teraz pojazdy tego typu mogą być rejestrowane jako pojazdy uprzywilejowane. Bez zmian pozostawiono rozszerzenie o ciągniki rolnicze. Jednocześnie wprowadzono szersze, systemowe zmiany w przepisach wykonawczych dotyczących warunków technicznych pojazdów, obejmujące także ratownictwo wodne i górskie. Zmiana ta nadała regulacji bardziej ogólny charakter i ograniczyła ryzyko nadmiernie kazuistycznego wyliczania typów pojazdów w ustawie.

Znacząco przebudowano również przepisy dotyczące kierowania ruchem drogowym.

W projekcie pierwotnym członkom OSP przyznano możliwość wydawania poleceń i sygnałów poza akcjami ratowniczymi, pod warunkiem ukończenia szkolenia organizowanego przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego, z wyjątkiem osób posiadających uprawnienia instruktora. Po pracach komisji rozwiązanie to zostało doprecyzowane i rozszerzone. Wyraźnie wyodrębniono uprawnienia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, wprowadzono odrębną regulację dla członków OSP oraz powiązano obowiązek szkoleniowy z systemem szkoleń wynikającym wprost z ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Jednocześnie poszerzono katalog osób zwolnionych z obowiązku dodatkowego szkolenia, obejmując nim nie tylko instruktorów, ale także instruktorów techniki jazdy oraz egzaminatorów.

Zmiany w ustawie o kierujących pojazdami również wykraczają poza pierwotny zamysł projektu.

W projekcie poselskim skupiano się na doprecyzowaniu, że zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym dotyczy konkretnej osoby i kategorii prawa jazdy, a nie konkretnego pojazdu lub jednostki, oraz na zniesieniu opłat dla OSP. W wersji komisji rozwiązania te zostały zachowane, ale jednocześnie rozbudowane o szczegółowe przepisy określające zakres zezwoleń, ich jednolity charakter oraz zasadę, że jedno zezwolenie uprawnia do kierowania dowolnym pojazdem uprzywilejowanym w granicach posiadanych kategorii. Dodatkowo zwolnienie z opłat rozszerzono na ratownictwo wodne i górskie, a całość regulacji została osadzona w szerszym kontekście zmian technicznych i porządkujących w tej ustawie.

Najdalej idącą różnicą pomiędzy obiema wersjami jest jednak znaczne poszerzenie zakresu nowelizacji. Nowa wersja obejmuje bowiem nie tylko zmiany postulowane w pierwotnym projekcie, lecz także szereg korekt w innych ustawach, w tym w świeżo uchwalonej nowelizacji Prawa o ruchu drogowym z października 2025 r. Są to w dużej mierze zmiany doprecyzowujące, porządkujące i korygujące odesłania, dotyczące m.in. tymczasowego elektronicznego prawa jazdy, okresu próbnego czy przepisów przejściowych. W ten sposób projekt zyskał charakter kompleksowej regulacji usuwającej niespójności systemowe, a nie jedynie punktowej interwencji na rzecz OSP.

Podsumowując, prace komisji doprowadziły do istotnej ewolucji projektu. Zachowano jego podstawowy cel, jakim było ułatwienie funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych, jednak jednocześnie rozszerzono regulację na inne podmioty ratownicze, doprecyzowano i ujednolicono mechanizmy prawne oraz włączono projekt w szerszy kontekst reform prawa o ruchu drogowym i uprawnień kierowców. W efekcie projekt w nowym brzmieniu jest znacznie obszerniejszy i bardziej systemowy niż pierwotna propozycja.

Teraz projektem zajmie się cały Sejm. Drugie czytanie projektu już dziś (8.01) o godzinie 17:15. Sprawozdawca Komisji, poseł Bartosz Romowicz przedstawi sprawozdanie z prac komisji. Następnie odbędzie się debata plenarna, w której przewidziano oświadczenia w imieniu klubów i kół poselskich. Jeżeli w trakcie II czytania nie zostaną zgłoszone żadne poprawki, Sejm może od razu przejść do III czytania, czyli głosowania nad całością ustawy. Jeśli natomiast poprawki się pojawią, projekt zostanie ponownie skierowany do komisji, ale już tylko w celu ich rozpatrzenia i przygotowania dodatkowego sprawozdania.