Finansowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych z budżetu gminy. Samorządy pytają, RIO rozwiewają wątpliwości
Czy gmina może finansować działalność młodzieżowych drużyn pożarniczych? To pytanie coraz częściej pojawia się w praktyce samorządowej, zwłaszcza w kontekście zakupu umundurowania, sprzętu szkoleniowego czy organizacji zajęć dla młodych strażaków. W ostatnich miesiącach kilka gmin zwróciło się do regionalnych izb obrachunkowych o wyjaśnienie przepisów. Co na to Izby?
Impulsem do wystąpień o interpretację były konkretne sytuacje. Wójt Gminy Dobrcz (woj. kujawsko-pomorskie) pytał o możliwość dofinansowania zakupu umundurowania i sprzętu szkoleniowego dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej działającej przy miejscowej OSP. Z podobnym pytaniem do RIO w Rzeszowie zwrócił się Wójt Gminy Głogów Małopolski (woj. podkarpackie). Z kolei Prezydent Miasta Skarżysko-Kamienna (woj. świętokrzyskie) zwrócił uwagę, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych nie wymienia wprost MDP w katalogu wydatków finansowanych przez gminę, co mogłoby budzić wątpliwości w świetle zasady legalności wydatków publicznych wynikającej z ustawy o finansach publicznych. Podobne pytania dotyczyły również dziecięcych drużyn pożarniczych oraz zakresu wsparcia, jakie może być im udzielane ze środków samorządowych.
Regionalne Izby Obrachunkowe w Bydgoszczy, Rzeszowie i Kielcach zgodnie wskazały, że kluczowe znaczenie ma status prawny Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Zgodnie z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych drużyny te są tworzone przez OSP i funkcjonują w ich strukturze organizacyjnej. Nie posiadają odrębnej osobowości prawnej, lecz stanowią element działalności ochotniczej straży pożarnej. Skoro więc gmina realizując zadanie własne w zakresie ochrony przeciwpożarowej zapewnia finansowanie działalności OSP, to wsparcie kierowane do MDP należy traktować jako część finansowania działalności samej jednostki OSP.
Izby zwróciły uwagę, że podstawą prawną takich działań są przede wszystkim przepisy art. 10 i art. 32 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Pierwszy z nich zobowiązuje gminę do zapewnienia OSP m.in. sprzętu, umundurowania i finansowania określonych szkoleń, natomiast drugi przewiduje pokrywanie kosztów funkcjonowania OSP z budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz możliwość przekazywania im dodatkowych środków w formie dotacji. W ocenie RIO przepisy te pozwalają na finansowanie również tych wydatków, które dotyczą działalności młodzieżowych drużyn funkcjonujących przy OSP, w tym zakupu umundurowania czy sprzętu szkoleniowego.
Jednocześnie izby podkreślają, że nie oznacza to pełnej dowolności w wydatkowaniu środków publicznych. Finansowanie MDP powinno pozostawać w bezpośrednim związku z celami, dla których drużyny są tworzone, a więc z działalnością szkoleniową, sportową i społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności. Każdy wydatek powinien być oceniany pod kątem celowości, gospodarności i adekwatności do rzeczywistych potrzeb. Oznacza to, że organy gminy powinny każdorazowo wykazać, iż finansowane przedsięwzięcie służy realizacji ustawowych zadań OSP i celów działalności MDP.
Na podobne wnioski wskazuje także przywołana przez RIO w Kielcach odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na interpelację poselską dotyczącą finansowania MDP. Resort podkreślił, że podstawowy ciężar finansowania jednostek OSP, w tym kosztów funkcjonowania młodzieżowych drużyn pożarniczych, spoczywa na gminach realizujących zadania własne w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Środki z budżetu państwa mają natomiast charakter uzupełniający.
Analiza stanowisk regionalnych izb obrachunkowych prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku. Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze, jako integralna część ochotniczych straży pożarnych, mogą korzystać ze wsparcia finansowego gmin. Zakup umundurowania, wyposażenia czy finansowanie działalności szkoleniowej nie narusza przepisów o finansach publicznych, o ile wydatki pozostają związane z ustawowymi celami działalności OSP i MDP oraz spełniają ogólne zasady gospodarowania środkami publicznymi. Dla samorządów oznacza to, że wspieranie młodych strażaków jest nie tylko społecznie pożądane, ale również znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
ZAŁĄCZNIK:
