OSP ma coraz więcej zadań. Co ze wsparciem strażaków?

OSP to fundament lokalnego bezpieczeństwa, jednak mimo rosnących obowiązków państwo coraz częściej pomija ich potrzeby. Nowe zadania w systemie obrony cywilnej nie idą w parze z odpowiednim wsparciem finansowym i legislacyjnym. W efekcie druhowie – dotąd doceniani – dziś mogą czuć się odsunięci i obciążeni bardziej niż kiedykolwiek. O formach wsparcia druhów rozmawiano na sejmowej podkomisji ds. OSP.

Ochotnicy z OSP od dekad pełnią służbę, która opiera się na idei bezinteresownego zaangażowania i gotowości do niesienia pomocy w każdej sytuacji. To oni reagowali podczas pandemii, pomagali uchodźcom po wybuchu wojny na Ukrainie i walczyli ze skutkami powodzi na Dolnym Śląsku. Pomimo takiej historii działań, w ostatnich latach nie przełożyło się to na systemowe docenienie ich pracy.

Państwo konsekwentnie zwiększa zakres odpowiedzialności OSP, zwłaszcza w obszarze obrony cywilnej. Jednocześnie wprowadza rozwiązania wspierające zawodowych funkcjonariuszy, takie jak projektowane „Karty Rodziny Mundurowej”, pomijając przy tym strażaków ochotników i ich rodziny. Nowe benefity, takie jak zniżki komunikacyjne, ułatwienia w dostępie do przedszkoli, czy świadczeń opieki zdrowotnej „bez kolejki”, mają zachęcać do służby w policji, wojsku czy innych formacjach państwowych, lecz nie obejmują grupy, która pełni kluczową rolę w systemie ochrony ludności.

Również ustawa o OSP z 2022 r., choć potrzebna, nie została w pełni zrealizowana zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami. Zapowiadane zwolnienie z podatku dodatku emerytalnego dla druhów nie weszło w życie, mimo że świadczenie ma symboliczny charakter. Problemu nie rozwiązano także w przypadku ekwiwalentu – część świadczeń za aktywności wykraczające poza działania ratowniczo-gaśnicze została objęta podatkiem, co w praktyce ogranicza realne wsparcie dla strażaków.

Dodatkowym wyzwaniem pozostaje brak systemowych rekompensat dla pracodawców za zwalnianie druhów do akcji w godzinach pracy. W sytuacjach kryzysowych – jak zeszłoroczna powódź – problem ten staje się szczególnie widoczny, gdy lokalne jednostki zmagają się z deficytem dostępnych ratowników. Osobny problem, to brak szans na systemowe wsparcie psychologiczne druhów. Obecnie na taką pomoc ze strony państwa mogą liczyć wyłącznie strażacy OSP włączonych do KSRG i to też w wyjątkowych sytuacjach.

Szansą na uruchomienie pewnych benefitów dla druhów ochotniczych straży pożarnych jet rozpoczęcie procesu „wydawania” elektronicznych legitymacji strażaka-ratownika OSP, które ma nastąpić niebawem. Tym kwestiom poświęcone było zeszłotygodniowe posiedzenie sejmowej podkomisji ds. rozwoju i promocji OSP. Oprócz przedstawicieli Komendanta Głównego PSP i Zarządu Głównego ZOSP RP uczestniczyli w nim także reprezentanci Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Aktywów Państwowych, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Obecni byli też przedstawiciele PZU S.A., PZU Życie S.A.

Jak wynika z informacji przedstawiciela MI, Artura Buzakowskiego resort nie może narzucać podlegającym mu przedsiębiorstwom wprowadzania zniżek na przejazd komunikacją zbiorową, nie zawiera też stosownych umów z przedsiębiorstwami. Wyjaśnił zarazem, że występują trzy możliwości ustanawiania ulg na przejazdy. Są to ulgi wynikające z ustaw, decyzji organizatora przewozu lub samej firmy przewozowej. Przypomniał również, że w obecnym stanie prawnym nie ma ustanowionych ulg na przejazdy dla funkcjonariuszy Policji, czy Państwowej Straży Pożarnej. Rozwiązanie takie pojawi się wraz z wejściem w życie procedowanego projektu Karty Rodziny Mundurowej.

Nieco więcej konkretów przekazali przedstawiciele MAP Arkadiusz Jówko oraz spółek grupy PZU S.A. Małgorzata Skibińska i Damian Sokołowski. Zwrócili uwagę, że PZU już teraz ubezpiecza mienie wielu jednostek OSP. Zaoferowali gotowość wprowadzenia programów ubezpieczeń majątkowych lub ubezpieczeń na życie i zdrowie dedykowanych druhom OSP. Według informacji MAP swoją ofertę skierowaną do druhów OSP przygotowuje też bank PKO BP.

Na posiedzeniu nie zabrakło też nawiązań do nieujęcia druhów OSP w projekcie Karty Rodziny Mundurowej. Apeluje o to m.in. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Posłowie uczestniczący w posiedzeniu zadeklarowali działania zmierzające do uwzględnienia strażaków OSP w projekcie Karty. Poruszono również kwestie możliwości objęcia strażaków ze wszystkich jednostek OSP programem zniżkowym ORLEN, czy też objęcia jednostek OSP korzystniejszymi taryfami za energię elektryczną.

Temat objęcia strażaków OSP, a także uprawnionych do świadczenia ratowniczego różnymi formami wsparcia nie został zamknięty. Parlamentarzyści będą do tych problemów wracali na kolejnych posiedzeniach podkomisji.