Senat za nowelizacją ustawy o OSP. Psy ratownicze zyskają ustawowe umocowanie

Senat debatował nad nowelizacją ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która po raz pierwszy kompleksowo reguluje kwestie związane z wykorzystywaniem psów ratowniczych w jednostkach OSP. Projekt uzyskał jednogłośne poparcie senackiej komisji oraz pozytywne stanowisko rządu. Jak podkreślano podczas debaty, przepisy porządkują rozwiązania funkcjonujące od wielu lat w praktyce i tworzą podstawy do ich dalszego rozwoju oraz finansowania.

Debata nad przegłosowaną w Sejmie ustawą odbyła się w środę (5.08) wieczorem. Dzień wcześniej ustawą zajęła się Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, która wniosła o przyjęcie ustawy bez wnoszenia poprawek. Przedstawiając sprawozdanie komisji senator Maciej Żywno przypomniał, że psy ratownicze od ponad trzech dekad uczestniczą w działaniach prowadzonych przez strażaków, jednak dotychczas nie były ujęte w przepisach ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

Pies w służbie ratowania ludzi nie jest zjawiskiem nowym, a w samej straży, w tym w ochotniczej straży pożarnej, funkcjonuje od przeszło 30 lat

 – mówił senator.

Jak zaznaczył, nowelizacja uzupełnia ustawę o rozwiązania, których zabrakło podczas uchwalania przepisów o OSP. Nowe przepisy wprowadzają do ustawy definicję opiekuna psa ratowniczego OSP oraz określają zasady wykorzystania psów. OSP będą mogły używać wyłącznie psów, które ukończyły szkolenie i zdały egzamin zgodnie z przepisami obowiązującymi w Państwowej Straży Pożarnej. Takie same wymagania będą dotyczyły przewodników psów. Dzięki temu system szkolenia i certyfikacji zespołów ratowniczych zostanie ujednolicony z rozwiązaniami funkcjonującymi w PSP.

Nowelizacja przewiduje również możliwość wykorzystywania psów ratowniczych OSP przez Państwową Straż Pożarną na podstawie obowiązujących przepisów. Oznacza to, że wyszkolone zespoły będą mogły być formalnie włączane do działań ratowniczych prowadzonych przez PSP.

Istotna zmiana dotyczy także katalogu zadań realizowanych przez jednostki OSP. Przepisy wprost wskazują, że działania związane z ochroną życia, zdrowia, mienia i środowiska mogą być wykonywane z wykorzystaniem psów ratowniczych, jeżeli przewiduje to umowa zawarta pomiędzy gminą a jednostką OSP.

Ustawa nakłada również na gminy obowiązek przeanalizowania obowiązujących umów z jednostkami OSP. W ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie nowych przepisów samorządy będą musiały sprawdzić, czy konieczne jest zawarcie nowych umów lub aktualizacja już istniejących, tak aby obejmowały również wykorzystanie psów ratowniczych.

Podczas debaty senator Maciej Żywno zwrócił uwagę, że znaczenie nowych przepisów wykracza poza kwestie organizacyjne.

To pomaga również zabezpieczać samorządy w zakresie finansowania psów ratowniczych. A chodzi o wydatki potencjalnie kwestionowane np. przez regionalne izby obrachunkowe

– podkreślił.

Dzięki zmianom gminy będą dysponowały jednoznaczną podstawą prawną do finansowania utrzymania i wykorzystywania psów ratowniczych w jednostkach OSP.

Projekt poparło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Ta inicjatywa poselska jest popierana zarówno przez komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, jak i przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

– powiedział wiceminister Wiesław Leśniakiewicz.

Minister zwrócił uwagę, że przewodnik i pies tworzą nierozłączny zespół ratowniczy, a nowe przepisy pozwolą lepiej wykorzystywać ich potencjał nie tylko przez PSP, ale również podczas działań prowadzonych wspólnie z innymi służbami.

Daje to przede wszystkim większe możliwości funkcjonowania grup poszukiwawczo-ratowniczych w naszym kraju. Ale chodzi również o mocne wsparcie Policji, która bardzo często wykorzystuje psy przygotowywane do poszukiwania osób zaginionych.

Leśniakiewicz przypomniał także osoby, które przed laty rozpoczęły rozwijanie ratownictwa kynologicznego w straży pożarnej.

To jest oddolnie budowany zasób. Myślę, że to jest kolejna wartość dodana, jeśli chodzi o cały system reagowania w naszym kraju.

Jedynym pytaniem zadanym podczas debaty było pytanie senatora Aleksandra Szweda o liczbę zespołów ratowniczych funkcjonujących obecnie w Polsce.

Odpowiedzi udzielił zastępca komendanta głównego PSP nadbryg. Sławomir Sierpatowski.

Mamy 111 zespołów w ochotniczych strażach pożarnych i 47 zespołów w Państwowej Straży Pożarnej.

Dane pokazują, że większość certyfikowanych zespołów ratowniczych z psami działa obecnie właśnie w jednostkach ochotniczych straży pożarnych.

Senator Aleksander Szwed pozytywnie ocenił kierunek zmian:

Obecna nowelizacja jest kolejnym krokiem w tym kierunku. Wprowadza podstawę prawną dla działania psów ratowniczych w OSP oraz pozwala ujednolicić standardy ich szkolenia i egzaminowania ze standardami obowiązującymi w Państwowej Straży Pożarnej.

Jednocześnie zaznaczył, że nowe przepisy powinny zostać wsparte odpowiednimi środkami finansowymi:

Za przepisami musi iść również realne wsparcie dla jednostek OSP, bo bezpieczeństwa mieszkańców nie budują wyłącznie ustawy, ale przede wszystkim ludzie, którzy każdego dnia są gotowi nieść pomoc.

Na zakończenie debaty minister Wiesław Leśniakiewicz zapowiedział, że rząd planuje dalsze wzmacnianie potencjału ochotniczych straży pożarnych w ramach programu ochrony ludności. Wśród planowanych działań ma znaleźć się również wsparcie finansowe związane z utrzymaniem psów ratowniczych i ich przewodników. Na wcześniejszych etapach prac parlamentarnych padły również deklaracje przygotowania kolejnych propozycji ustawowych wzmacniających ratownictwo kynologiczne w strażach ochotniczych.

Nowelizacja nie tworzy od podstaw systemu ratownictwa kynologicznego w OSP – ten funkcjonuje od wielu lat. Wprowadza jednak brakujące regulacje prawne, porządkuje zasady szkolenia i wykorzystania zespołów ratowniczych, daje podstawę do ich finansowania oraz formalnie wpisuje psy ratownicze OSP do krajowego systemu ratowniczego.

Ostateczne głosowanie nad uchwałą w sprawie przyjęcia ustawy w piątek (7.08) na zakończenie obecnego posiedzenia Senatu.

Fotografia nagłówkowa, ilustracyjna: 05.08.2026 Warszawa 64 posiedzenie Senatu RP XI kadencji Fot. Tomasz Paczos / Kancelaria Senatu