RPO interweniuje w sprawie problemów strażaków – apel do MSWiA
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do MSWiA z apelem o pilne działania w sprawie problemów zgłoszonych przez strażaków. Chodzi m.in. o zagrożenia wynikające z norm emisji spalin, tachografy utrudniające służbę, brak szczepień ochronnych oraz przeciążenie funkcjonariuszy obowiązkami ratowniczymi.
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz z przedstawieniem problemów zgłoszonych podczas wizytacji w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Poznaniu. Wizytacja miała na celu sprawdzenie warunków służby oraz ochrony praw strażaków i wykazała szereg niepokojących kwestii.
Strażacy wskazali, że obowiązujące normy środowiskowe Euro 6 narzucają wyposażenie pojazdów bojowych w zaawansowane czujniki i systemy, które w praktyce często komplikują prowadzenie akcji. W szczególności filtr cząstek stałych DPF, który podczas wypalania sadzy osiąga temperatury 400–600 °C, może spowodować samozapłon wozu, zwłaszcza na podłożu leśnym lub trawiastym, co już miało miejsce. Funkcjonariusze postulują ograniczenie zbędnego wyposażenia na rzecz praktycznego doposażenia sprzętu ratowniczo-gaśniczego.
Kolejnym problemem jest obowiązkowe wyposażenie w tachografy. Chociaż straż pożarna nie jest zobligowana do ich stosowania, pojazdy nadbudowywane są na podwoziach z tachografami fabrycznie zainstalowanymi. Próba ich demontażu zakłóca systemy pojazdu i może uniemożliwiać jazdę. Strażacy postulują wyłączenie pojazdów PSP z obowiązku rejestrowania się w systemie tachografów lub zastosowanie odrębnych rejestracji z identyfikatorem PSP, analogicznie do rozwiązań stosowanych w innych służbach mundurowych.
Do poważnych zaniedbań należy też brak realizacji szczepień ochronnych dla strażaków, np. przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, tężcowi i błonicy. Brak środków na zakup szczepionek uniemożliwił przeprowadzenie akcji profilaktycznej nawet w grupach poszukiwawczo‑ratowniczych. Zauważono również przeciążenie zadaniami ratowniczymi, które wpływa na stan psychiczny i spadające morale załóg.
Rzecznik Praw Obywatelskich wzywa MSWiA do zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych postulatów, w szczególności podjęcia działań legislacyjnych lub organizacyjnych, które umożliwią realne rozwiązanie identyfikowanych trudności. Chodzi o doprecyzowanie przepisów dotyczących pojazdów PSP, szczepień oraz wyposażenia technicznego zgodnie ze specyfiką realnych potrzeb strażackich.
To stanowisko RPO stanowi wyraźny sygnał do decydentów o potrzebie pilnych zmian systemowych – zarówno w zakresie przepisów technicznych, jak i zdrowotnych oraz przestrzegania praw funkcjonariuszy. Adresatem pisma, datowanego na 17 lipca br., jest poprzedni szef resortu spraw wewnętrznych i administracji Tomasz Siemoniak. Po ostatniej zmianie składu Rady Ministrów Siemoniaka zastąpił Marcin Kierwiński. On też będzie musiał ustosunkować się do podnoszonych w piśmie postulatów.
