Finansowanie MDP przez gminę? RIO w Gdańsku prezentuje bardziej ostrożne stanowisko
Czy gmina może sfinansować zakup umundurowania, sprzętu szkoleniowego i organizację zajęć dla młodzieżowych drużyn pożarniczych bezpośrednio z budżetu? To kolejne tego typu pytanie, jakie w ostatnim czasie wpłynęło do regionalnych izb obrachunkowych. Odpowiedź RIO w Gdańsku jest bardziej zachowawcza niż prezentowane niedawno na naszych łamach stanowiska izb w Bydgoszczy, Rzeszowie i Kielcach.
Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku zwrócił się wójt gminy Nowa Wieś Lęborska z pytaniem, czy w uchwale zmieniającej budżet gminy można zaplanować wydatki na zakup umundurowania, sprzętu szkoleniowego oraz organizację zajęć dla młodzieżowych drużyn pożarniczych działających na terenie gminy. Wątpliwości dotyczyły możliwości finansowania takich wydatków bezpośrednio z budżetu gminy jako realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Stanowisko gdańskiej Izby zasługuje na uwagę przede wszystkim dlatego, że wyraźnie odbiega od dotychczasowych interpretacji przedstawionych przez RIO w Bydgoszczy, Rzeszowie i Kielcach, które prezentowaliśmy kilka tygodni temu. Wszystkie wcześniejsze izby przyjmowały bowiem podobny kierunek wykładni – skoro młodzieżowe drużyny pożarnicze funkcjonują w strukturach OSP i nie posiadają odrębnej osobowości prawnej, to wydatki związane z ich działalnością można traktować jako element finansowania ochotniczych straży pożarnych. W konsekwencji uznawały za dopuszczalne finansowanie m.in. umundurowania czy sprzętu szkoleniowego MDP.
RIO w Gdańsku rozpoczyna analizę od tego samego założenia – potwierdza, że MDP funkcjonują w strukturach OSP i nie mają odrębnej podmiotowości prawnej. Na tym jednak podobieństwa się kończą. W przeciwieństwie do wcześniejszych izb Izba uznała, że katalog wydatków określony w art. 10 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych ma charakter zamknięty i powinien być interpretowany ściśle. Najważniejszy argument RIO w Gdańsku opiera się na treści art. 10 ustawy. Izba wskazuje, że ustawodawca wprost dopuścił finansowanie z budżetu gminy ubezpieczenia członków i opiekunów MDP, natomiast nie przewidział finansowania ich umundurowania, wyposażenia ani szkoleń. Zdaniem RIO nie można uznać tego za przypadkowe pominięcie. Gdańska Izba zwraca również uwagę, że podczas nowelizacji ustawy w 2023 r. ustawodawca rozszerzył przepisy dotyczące umundurowania strażaków OSP, jednak nie objął nimi członków MDP, co – według Izby – świadczy o świadomym zamiarze ustawodawcy.
To właśnie ten element odróżnia stanowisko RIO w Gdańsku od wcześniejszych interpretacji. Ani RIO w Bydgoszczy, ani RIO w Rzeszowie, ani RIO w Kielcach nie przyjęły, że katalog z art. 10 ma charakter wykluczający finansowanie umundurowania czy wyposażenia MDP. Przeciwnie – wszystkie trzy izby uznały, że skoro MDP są częścią OSP, to finansowanie działalności ochotniczych straży pożarnych obejmuje również działalność młodzieżowych drużyn, oczywiście przy zachowaniu zasad celowości i gospodarności wydatków publicznych.
RIO w Gdańsku poszła o krok dalej, wskazując również, że działalność MDP ma przede wszystkim charakter edukacyjny, wychowawczy i popularyzatorski. Zdaniem Izby nie jest to działalność bezpośrednio związana z wykonywaniem zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, dlatego sam fakt funkcjonowania MDP w strukturach OSP nie może automatycznie uzasadniać finansowania wszystkich wydatków z budżetu gminy jako zadania własnego.
Co istotne, mimo tak restrykcyjnej argumentacji RIO w Gdańsku nie podważa samej możliwości finansowania działalności młodzieżowych drużyn pożarniczych przez gminy. Izba przypomina, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych umożliwia przekazywanie OSP środków w formie dotacji, a dodatkowo powołuje się na odpowiedź Sekretarza Stanu w MSWiA na interpelację nr 15216, zgodnie z którą podstawowy ciężar finansowania jednostek OSP, w tym kosztów funkcjonowania MDP, należy do zadań własnych gmin. W konsekwencji RIO stwierdza, że wybór sposobu pokrywania kosztów funkcjonowania młodzieżowych drużyn pożarniczych należy do gminy.
Oznacza to, że różnica pomiędzy stanowiskiem RIO w Gdańsku a wcześniejszymi interpretacjami nie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy gmina może finansować działalność MDP. Wszystkie izby odpowiadają na nie twierdząco. Rozbieżność dotyczy natomiast podstawy prawnej takiego finansowania. RIO w Bydgoszczy, Rzeszowie i Kielcach dopuszczają szeroką wykładnię przepisów ustawy o OSP, uznając, że finansowanie MDP wynika z ich funkcjonowania w strukturach OSP. RIO w Gdańsku odrzuca taką interpretację, opowiadając się za ścisłym odczytaniem art. 10 ustawy i wskazując, że bezpieczniejszą podstawą przekazywania środków jest mechanizm dotacji przewidziany w art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Tym samym jest to najbardziej zachowawcze stanowisko spośród dotychczas opublikowanych interpretacji regionalnych izb obrachunkowych.
ZAŁĄCZNIK:
CZYTAJ RÓWNIEŻ:
