Czy gmina może sfinansować strażakowi OSP kurs prawa jazdy kategorii C? RIO Gdańsk odpowiada
Czy gmina może opłacić strażakowi ratownikowi OSP kurs prawa jazdy kategorii C? To pytanie budzi wątpliwości w samorządach, bo od liczby kierowców posiadających odpowiednie uprawnienia często zależy gotowość operacyjna jednostek. Do sprawy odniosła się Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku, publikując stanowisko, które porządkuje sposób interpretacji przepisów ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.
Sprawa trafiła do RIO w czerwcu br. na wniosek zastępcy wójta gminy Smętowo Graniczne. Pytanie Jerzego Szarmacha dotyczyło tego, czy z budżetu gminy można sfinansować kurs prawa jazdy kategorii C dla strażaka ratownika z miejscowej jednostki OSP. Odpowiedź Izby pokazuje, że kwestia nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać.
RIO przypomina, że katalog wydatków, które gmina finansuje na podstawie art. 10 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, ma charakter zamknięty. Oznacza to, że nie można rozszerzać go na inne wydatki, nawet jeśli są one związane z funkcjonowaniem jednostek OSP. Jednocześnie Izba zwraca uwagę, że wcześniejsze interpretacje, wydawane jeszcze przed nowelizacją ustawy, nie są już w pełni aktualne. Od 8 września 2023 r. gminy mogą bowiem finansować szkolenia inne niż wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy o OSP oraz szkolenia z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy.
Kluczowe znaczenie ma jednak to, że szkolenia przygotowujące strażaków ratowników OSP do uzyskania kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony należą właśnie do katalogu szkoleń określonych w art. 11 ust. 1 ustawy. Wynika to zarówno z przepisów, jak i z programów szkolenia opublikowanych przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej. W praktyce oznacza to, że gmina nie może finansować takich szkoleń wprost na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1a ustawy. Ustawodawca przewidział bowiem, że szkolenia z art. 11 ust. 1 są prowadzone nieodpłatnie przez Państwową Straż Pożarną.
To jednak nie oznacza, że samorząd jest całkowicie pozbawiony możliwości wsparcia. RIO wskazuje, że art. 11 ust. 6 ustawy pozwala gminie wspierać finansowo Państwową Straż Pożarną w prowadzeniu tych szkoleń, stosownie do posiadanych środków finansowych. Ponadto art. 32 ust. 5 ustawy umożliwia przekazywanie ochotniczym strażom pożarnym dodatkowych środków w formie dotacji, co może stanowić odrębną podstawę finansowania określonych działań.
Stanowisko RIO nie przesądza więc, że kurs prawa jazdy kategorii C nigdy nie może zostać sfinansowany ze środków publicznych. Izba wyraźnie wskazuje jednak, że nie powinno odbywać się to poprzez bezpośrednie finansowanie takiego kursu przez gminę jako wydatku realizowanego na podstawie art. 10 ustawy o OSP. W ocenie gdańskiej RIO właściwą drogą jest korzystanie z rozwiązań przewidzianych w art. 11 ust. 6 lub art. 32 ust. 5 ustawy.
Na zakończenie Regionalna Izba Obrachunkowa zaznacza, że przedstawione wyjaśnienia mają charakter interpretacyjny i nie stanowią powszechnie obowiązującej wykładni prawa. Nie są one wiążące ani dla wnioskodawcy, ani dla organów rozstrzygających indywidualne sprawy, jednak z pewnością będą istotnym punktem odniesienia dla gmin i jednostek OSP przy podejmowaniu decyzji dotyczących finansowania szkoleń strażaków ratowników.
ZAŁĄCZNIK:
